Kizilbas Turkler

"Butun menfi yakistirmalara ragmen onlar Kizilbas adiyla anil-maktan gururlanmislar, 'Kizilbas' sozunu bizzat kendilerini ifade etmek icin iftiharla kullanmislar, devletlerini (devlet-i Kizilbas), hu-kumdarlarini (padisah-i Kizilbas) ve ulkelerini de (ulke-i Kizilbas) bu tabir ile vasifladirmislardir. (...) Alevi Turkmenler, Kizilbas adini, Osmanli devsirme idarecilerinin ahlak disi anlamlarla kullanip halka da yaymasi sonucunda birakmak zorunda kalmislar ki bazi kesimler bir sure Bektasi adiyla anilmis, II. Mahmut'un, 1826 tarihinde Yeniceriligi lagvetmesi ile Bektasi adi da yasaklanmistir. Bundan sonra baslayan surecin, tespit edebildigimiz bir safhasindan itibaren de, bunlara Alevî denilmis, kendileri de bu ismi benimsemis ve kullanmaya baslamislardir. Halbuki Alevî adi, tarihte Hz. Ali soyundan gelenleri yani yalnizca Seyyidleri tanimlamak icin kullanilmistir. Iran Siî literaturunde de Alevî denilince Hz. Ali'nin soyundan gelenler anlasilir. "Kizilbas adinin cikis noktasi, Turkmenlerin, cok eski bir Turk geleneginin devam olarak 'Kizil Bork' giymelerine dayaniyor. Kizil baslik giymek, Turklerin cok eski bir gelenegi idi. Yani Safevi devletinin kurulus surecinde, Seyh Haydar devrinde baslamis degildir. Turkmenlerin milli-itikadi geleneklerince giydikleri Kizil Bork'ten dolayi, siyasi olarak Safevi yanlisi, iktisadî olarak da Siî anlaminda Kizilbas diye anilmasi, XVI. yuzyilin baslarindan itibaren gorulmustur." Degerli arastirmaci Nihat Cetinkaya'nin Kizilbas ya da Alevî Turkler konusunu, sadece dinsel ve mezhepsel boyutlariyla degil de, Turk tarih ve etno-kulturel gelenekleri baglaminda da tarafsiz bir sekilde tartismayi amaclayan Kizilbas Turkler (Tarihi, Olusumu ve Gelisimi) adli calismasi, calismanin sonunda yer alan kaynaklar listesinden de anlasilacagi uzere, konu ile ilgili saglam ve orijinal kaynaklara dayanarak hazirlanmistir. Son derece zor ve riskli bir konunun boyle kapsamli ve basarili bir sekilde ele alinmasi, degerlendirmelerde objektif bir tutum s