OsmanlI;da Iki TarzI; Idare

Kuresellesme politikasi, eski tartismalari yeniden canlandirdi. Yirminci yuzyilin son yillarinda, on dokuzuncu yuzyilin sonlarinda yukselen benzer tartismalari yeniden yapiyoruz. Bunlarin basinda gunumuzde 'merkezden yonetim' ve 'yerinden yonetim' biciminde seslendirilen 'merkeziyet' ile 'adem-i merkeziyet' sorunu geliyor. Son ceyrek yuzyildir israrli bicimde yerlestirilmeye calisilan devlet reformlari, toplumun bir bolumunce ulkenin parcalanmasina yol acacak 'eyaletlesme', 'federalizme gecis' adimlari olarak gorulup reddediliyor. Reformcular ise bu karsi cikisi kimi zaman 'paranoya', kimi zaman 'ocuyle korkutma' cabasi olarak nitelendiriyorlar. Cenk Reyhan'in calismasi, gecmisteki tartismalarin bugunkulere cok benzedigini ortaya koyuyor. Calisma bir baska sorunu daha gosteriyor: Bunca zaman gecmis olmasina karsin, bu tartismayi aydinlatacak kavramsal ve tarihsel incelemelerimiz hem nitelikce hem sayica oldukca sinirli kalmistir. Osmanli'da Iki Tarz-i Idare, merkeziyet, adem-i merkeziyet gibi gunumuzun en sert konula-rindan birini ele alarak alandaki boslugu doldurmaya adim atmaktadir. Emperyalizmin Osmanli Imparatorlugu'na ulastigi bir donemde Osmanli aydinlari devletin merkeziyetci yapisini muhafaza etmek ya da bu yapiyi adem-i merkeziyetcilige dogru evriltmek seklinde iki karsit kutba ayrildilar. Elinizdeki kitapta, merkeziyet ve adem-i merkeziyet tartismalari irdelenmis; konu, uniterizm ve federalizm, imparatorluk ve ulus devletin olusumu tartismalari baglaminda ele alinmis ve emperyal buyuk guclerin dayatmalariyla gelisen vilayet duzenlemeleri, konuyla ilgili ornek olay olarak incelenmistir. Bu yapilirken ic ve dis dinamiklerin etkisi, kuram ile tarihsel gelisimin-gercekligin iliskisi ortaya konulmaya calisilmistir.